ZetaChain, Linera, Switchboard liên tiếp dừng hoạt động. Ảnh: Fortune
ZetaChain khai tử blockchain layer-1
ZetaChain sẽ đóng cửa blockchain layer-1 từng huy động 27 triệu USD. Quyết định được thông qua giữa lúc hàng loạt dự án crypto thu hẹp trong năm 2026, mới nhất là Linera và Switchboard.
Ngày 20/09, cộng đồng ZetaChain đã thông qua đề xuất dừng blockchain layer-1 của dự án và chuyển ZETA sang Solana, đặt dấu chấm hết đối với mạng lưới từng được xây dựng để kết nối Bitcoin, Ethereum và nhiều blockchain khác.
We are proposing to bring ZETA to Solana and along with it @AnumaAI, an AI app with 300,000 users.
— ZetaChain 🟩 (@ZetaChain) September 17, 2026
Why Solana, what changes for ZETA holders, and where to vote: https://t.co/EeHZNvMose pic.twitter.com/cNNafUzUdu
Đề xuất số 68 nhận 99,4% phiếu thuận, trong khi tỷ lệ phản đối và phiếu trắng đều ở mức 0,3%. Có 58% quyền biểu quyết tham gia, vượt xa ngưỡng tối thiểu 40%.
Theo kế hoạch, ZETA được chuyển thành token SPL gốc trên Solana theo tỷ lệ 1:1, giữ nguyên mã giao dịch và tổng nguồn cung. Lịch mở khóa token hiện tại cũng không thay đổi. Kế hoạch này chưa áp dụng với ZETA đang tồn tại trên Ethereum và BNB Chain.
Một đề xuất thứ hai sẽ xác định thời điểm chụp số dư, block cuối cùng của mạng lưới, cách nhận ZETA mới và quy trình rút tài sản đang kết nối với các blockchain khác. Đề xuất chỉ được đưa ra biểu quyết sau khi các sàn giao dịch xác nhận phương án chuyển đổi token.
Hoạt động staking ZETA vẫn tiếp tục trong thời gian chờ chuyển đổi. Cơ chế staking và phần thưởng sau khi sang Solana hiện chưa được chốt.
Năm 2023, dự án huy động 27 triệu USD từ các nhà đầu tư Blockchain.com và Jane Street Capital để xây dựng một blockchain cho phép nhà phát triển sử dụng tài sản từ nhiều mạng khác nhau, kể cả Bitcoin và Ethereum, trong cùng một ứng dụng. Mainnet ZetaChain đi vào hoạt động đầu năm 2024.
3 năm sau, trọng tâm của dự án đã chuyển sang Anuma, ứng dụng AI riêng tư ra mắt tháng 02/2026. Theo số liệu do ZetaChain công bố, Anuma hiện có hơn 300.000 người dùng và đã xử lý hơn một triệu yêu cầu trên 35 mô hình AI. Hệ thống cho phép lưu bộ nhớ người dùng dưới dạng mã hóa và sử dụng xuyên nhiều mô hình; người nắm giữ ZETA có thể khóa token để nhận tín dụng sử dụng dịch vụ AI.
Nhóm phát triển cho rằng Anuma không còn cần một blockchain riêng và có thể tận dụng trực tiếp hạ tầng Solana. Việc duy trì ZetaChain dưới dạng blockchain xây dựng bằng Cosmos SDK cũng tạo thêm gánh nặng khi mỗi bản vá bảo mật phải được phối hợp giữa hàng chục validator độc lập.
Rủi ro này trở nên rõ hơn sau sự cố tháng 08, khi 6 blockchain Cosmos EVM bị tấn công và khoảng 5,7 triệu USD tài sản bị đánh cắp. ZetaChain không nằm trong số các mạng bị ảnh hưởng, song vụ việc cho thấy chi phí bảo mật đối với một blockchain độc lập ngày càng lớn.
Sau cuộc bỏ phiếu, ZETA giảm khoảng 2,5% rồi tăng lại gần 6% trong 24h gần nhất. Ở thời điểm đưa tin, token này đang giao dịch quanh mốc 0,04 USD mỗi đồng.
Biến động giá ZETA trong 24h gần nhất, ảnh chụp màn hình trên CoinGecko lúc 10:10 AM ngày 21/09/2026
Linera, Switchboard nối nhau đóng cửa
Trước ZetaChain 2 ngày, Linera, blockchain layer-1 được a16z Crypto hậu thuẫn, cũng thông báo dừng hoạt động do đợt bán token trên Sonar chỉ thu hút gần 900.000 USD, không đạt mức tối thiểu 1,5 triệu USDC. Toàn bộ tiền của người tham gia đã được hoàn trả.
Refunds for the $LNRA sale have been completed
— Linera ⛓️ (@linera_io) September 9, 2026
Funds were automatically sent back to the wallets from which they were committed
We once again thank you for your support
Linera đã nỗ lực tìm kiếm nguồn vốn khẩn cấp để duy trì hoạt động tới khi ra mắt mainnet nhưng không thành công. Dự án phải đóng ứng dụng và kênh Discord, số điểm người dùng tích lũy vẫn được lưu lại nhưng không được đảm bảo sẽ có giá trị trong tương lai.
Linera từng huy động được 12 triệu USD qua hai vòng gọi vốn năm 2022 và 2023, với a16z Crypto và Borderless Capital lần lượt dẫn dắt. Dự án cuối cùng vẫn cạn vốn trước khi đưa mainnet vào hoạt động.
Chỉ một ngày sau, Switchboard Technology Labs, đơn vị phát triển giao thức oracle Switchboard, cũng tuyên bố dừng chân từ ngày 25/09. Công ty viện dẫn thị trường suy yếu, số blockchain mới giảm, ngân sách khách hàng bị cắt và các công cụ AI khiến chi phí xây dựng dịch vụ oracle ngày càng thấp.
— Switchboard Foundation Group ⚡ (@SwitchboardFDN) September 18, 2026
Theo RootData, danh sách dự án crypto đóng cửa trong năm 2026 đã vượt 260 cái tên và vẫn tiếp tục tăng. Riêng danh mục của 5 quỹ lớn gồm Coinbase Ventures, YZi Labs, Pantera Capital, a16z và Paradigm có 216 dự án được đánh dấu đã đóng cửa, tương đương 21,75% trong tổng số 993 khoản đầu tư không trùng lặp được RootData thống kê.
Coin68 tổng hợp
