SEC mở hành lang cho cổ phiếu Mỹ được giao dịch trực tiếp trên blockchain, cho phép các nền tảng thử nghiệm mô hình tạo lập thị trường tự động mà không phải đăng ký trong 5 năm. Quyết định được tung ra sau hai ngày CLARITY Act thất bại tại Thượng viện, đẩy SEC và CFTC lên tuyến đầu trong quá trình xây dựng luật chơi crypto tại Mỹ.
SEC và CFTC cùng nới luật, mở cửa cho giao dịch crypto và cổ phiếu token hóa. Ảnh: Bloomberg
Ngày 17/09, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) chính thức công bố Innovation Exemption, cơ chế miễn trừ được chờ đợi hơn một năm qua nhằm mở đường cho cổ phiếu token hóa giao dịch trực tiếp trên blockchain.
Theo Chủ tịch SEC Paul Atkins, cơ quan này quyết định hành động trong phạm vi thẩm quyền hiện có sau khi Quốc hội không thể thúc đẩy CLARITY Act, dự luật được kỳ vọng thiết lập khung pháp lý liên bang toàn diện cho thị trường tài sản số.
“SEC đang thực hiện một bước tiến quan trọng để đưa thị trường vốn Mỹ bước vào kỷ nguyên số bằng cách tạo điều kiện cho một số cổ phiếu token hóa được giao dịch on-chain”, ông Atkins tuyên bố.
Cơ chế miễn trừ có hiệu lực ngay và kéo dài 5 năm. SEC vẫn tiếp nhận ý kiến công chúng trong thời gian này, trước khi tiến tới xây dựng quy định chính thức. Một quan chức SEC cho biết sáng kiến đã được chuẩn bị khoảng 14 tháng và được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường.
Trọng tâm của Innovation Exemption là một loại hình mới mang tên Tokenized Securities Venue (TSV), tạm hiểu là nền tảng giao dịch chứng khoán token hóa. Các TSV đủ điều kiện có thể vận hành thị trường cổ phiếu token hóa thông qua cơ chế tạo lập thị trường tự động (AMM) và các bể (pool) thanh khoản trên blockchain mà không bị coi là giao dịch chứng khoán theo Đạo luật Chứng khoán năm 1934.
Một số đơn vị sử dụng vốn của chính mình để cung cấp cổ phiếu token hóa vào các bể thanh khoản cũng được miễn yêu cầu đăng ký với tư cách nhà giao dịch chứng khoán chuyên nghiệp.
Thay vì chỉ ghép lệnh mua và bán qua sổ lệnh như NYSE hay Nasdaq, các nền tảng mới có thể cho nhà đầu tư giao dịch với bể tài sản được vận hành bằng hợp đồng thông minh và thuật toán định sẵn.
Blockchain được sử dụng phải là mạng công khai, không cần cấp phép và phần mềm vận hành thị trường phải công khai, có thể kiểm tra. Tuy nhiên, quyền tham gia giao dịch vẫn phải được cấp phép. Nhà đầu tư không thể đơn giản mang cổ phiếu Apple hay Tesla lên một sàn phi tập trung và giao dịch tự do như token crypto.
TSV phải là pháp nhân Mỹ, kiểm soát người tham gia, tuân thủ quy định trừng phạt, chống gian lận và thao túng thị trường, đồng thời công khai thông tin về hoạt động và giao dịch. Các nền tảng cũng không được cung cấp hoạt động cho vay hoặc đòn bẩy trong khuôn khổ miễn trừ.
Đối với nhóm cổ phiếu thanh khoản cao nhất, mỗi TSV chỉ được token hóa tối đa 75 mã, với khối lượng giao dịch không vượt quá 0,25% khối lượng bình quân mỗi ngày của từng cổ phiếu. Nhóm tiếp theo được mở rộng lên tối đa 250 mã và 2,5% khối lượng bình quân.
Jamie Selway, Giám đốc bộ phận Giao dịch và Thị trường của SEC, cho biết mục tiêu là bắt đầu ở quy mô vừa phải, đưa hệ thống vào vận hành rồi đo lường tác động trước khi quyết định bước tiếp theo.
Với Tesla chẳng hạn, khối lượng giao dịch bình quân khoảng 40 triệu cổ phiếu/ngày. Theo giới hạn trên, một TSV về lý thuyết chỉ có thể xử lý khoảng 100.000 cổ phiếu Tesla token hóa mỗi ngày, tương đương khoảng 36,6 triệu USD nếu giá cổ phiếu ở mức 366 USD.
Cổ phiếu token hóa phải là cổ phiếu “thật”
SEC đồng thời vạch ranh giới rõ ràng giữa cổ phiếu token hóa đại diện quyền sở hữu thực và các sản phẩm chỉ mô phỏng giá cổ phiếu. Innovation Exemption chỉ áp dụng cho cổ phiếu niêm yết tại Mỹ được token hóa bởi chính doanh nghiệp phát hành hoặc một bên thứ ba đáp ứng điều kiện.
Quan trọng hơn, token phải mang đầy đủ quyền và lợi ích của cổ phiếu gốc, bao gồm quyền nhận cổ tức, biểu quyết và các quyền cổ đông liên quan. Nếu cổ phiếu cơ sở bị ngừng giao dịch trên thị trường chính, phiên bản token hóa cũng phải dừng theo.
Một bên thứ ba vì vậy có thể token hóa cổ phiếu Apple mà không cần Apple trực tiếp phát hành token, chẳng hạn thông qua mô hình trong đó một công ty môi giới hoặc trung gian nắm giữ cổ phiếu thật phía sau.
Song, doanh nghiệp phát hành có quyền nói “không”. TSV phải thông báo cho công ty ít nhất 30 ngày trước khi niêm yết cổ phiếu được bên thứ ba token hóa. Nếu doanh nghiệp phản đối, nền tảng không được đưa token đó vào giao dịch theo cơ chế miễn trừ. Nếu doanh nghiệp không phản hồi, việc token hóa có thể tiếp tục.
Quyền phủ quyết này đặc biệt đáng chú ý sau tranh cãi giữa AMC Entertainment và Robinhood hồi đầu tháng 9. CEO AMC Adam Aron đã công khai phản đối việc Robinhood cung cấp token gắn với cổ phiếu AMC ở thị trường ngoài Mỹ mà không có sự tham gia của công ty. CEO Robinhood Vlad Tenev ngược lại cho rằng doanh nghiệp không nên có quyền ngăn cản việc token hóa cổ phiếu đã lưu hành trên thị trường.
Nhóm bị đứng ngoài là cổ phiếu tổng hợp – các token chỉ bám theo giá cổ phiếu nhưng không trao quyền sở hữu thực. Điều này đồng nghĩa nhiều sản phẩm cổ phiếu token hóa đang phổ biến ở thị trường nước ngoài không tự động đủ điều kiện tham gia chương trình. Các hợp đồng vĩnh cửu theo dõi giá cổ phiếu trên những nền tảng như Hyperliquid cũng nằm ngoài phạm vi vì chúng chỉ cung cấp mức độ tiếp xúc với biến động giá, thay vì quyền sở hữu cổ phiếu.
SEC không cấm các sản phẩm tổng hợp và cũng chưa đưa ra kết luận về địa vị pháp lý lâu dài của chúng. Cơ quan này đơn giản không đưa chúng vào Innovation Exemption.
Theo dữ liệu RWA.xyz được Unchained dẫn lại, tổng giá trị thị trường đã tăng từ khoảng 688 triệu USD đầu năm lên gần 3 tỷ USD, trong đó phần lớn hiện vẫn là các sản phẩm tổng hợp.
Nhu cầu giao dịch cổ phiếu trên hạ tầng crypto cũng đã bộc lộ rõ. Các thị trường HIP-3 trên Hyperliquid do Trade.xyz dẫn đầu từng tăng từ khoảng 2% tổng khối lượng hợp đồng vĩnh cửu của nền tảng đầu năm lên khoảng 50% vào tháng 7.
Robinhood ủng hộ Innovation Exemption, cho rằng chính sách sẽ giúp người Mỹ tiếp cận lợi ích của token hóa như thanh toán tức thời, giao dịch 24/7 và chia nhỏ cổ phiếu. Đồng sáng lập Vlad Tenev tuyên bố: “Token hóa đang đến với nước Mỹ.”
Tokenization is coming to America.
— Vlad Tenev (@vladtenev) September 17, 2026
Thanks to the SEC’s leadership, Americans can start to reap the benefits of tokenization: instant settlement, 24/7 trading, fractionalization by default and more. It’s a good day for US innovation. https://t.co/477vMznpo4
Nhà sáng lập Uniswap Hayden Adams cũng đánh giá đây là tín hiệu tích cực với mô hình AMM. Ông đặc biệt dẫn quan điểm của Ủy viên SEC Hester Peirce rằng các hệ thống thực sự phi tập trung, vận hành bằng phần mềm tự động không cần cơ chế miễn trừ. Theo Adams, quy định mới có thể mở đường cho các bể thanh khoản được cấp quyền trên Uniswap v4 phục vụ giao dịch tài sản tuân thủ pháp luật tại Mỹ. Uniswap dự kiến gửi góp ý lên SEC để đề xuất cải thiện khuôn khổ này.
The most bullish AMM news today is not the official statement, but the comment letter from SEC Commissioner @HesterPeirce that went along with it
— Hayden Adams 🦄 (@haydenzadams) September 17, 2026
“Truly decentralized systems that are driven by autonomous software… do not need need an exemption” (Aka normal permissionless… pic.twitter.com/6s3YnhZcZv
SEC và CFTC tăng tốc sau cú vấp CLARITY Act
Thời điểm công bố Innovation Exemption không phải ngẫu nhiên. Ngày 15/09, Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu thủ tục về CLARITY Act song dự luật chỉ nhận được 49 phiếu thuận, thiếu xa ngưỡng 60 phiếu cần thiết để đi tiếp.
Một ngày sau, Chủ tịch SEC Paul Atkins tuyên bố cơ quan này sẽ hành động quyết đoán trong phạm vi thẩm quyền để mang lại sự rõ ràng cho nhà đầu tư và doanh nghiệp công nghệ Mỹ.
My thanks go to everyone who put so much effort into the CLARITY Act— across the Administration, Congress, investors, and innovators. Our collective conviction that America must continue to lead is indispensable.
— Paul Atkins (@SECPaulSAtkins) September 16, 2026
I have been unequivocal: with or without legislation, we will act…
SEC thực tế đã chuẩn bị nhiều mảnh ghép cho quá trình này. Đầu tháng 9, cơ quan quản lý từng đề xuất cải tổ quy định đối với đơn vị quản lý sổ đăng ký chứng khoán, lần đầu tiên sau khoảng 4 thập kỷ, trong đó mở đường để blockchain có thể trở thành sổ ghi nhận chính thức quyền sở hữu chứng khoán.
SEC cũng đang nghiên cứu một hệ thống phân loại token nhằm xác định rõ loại tài sản số nào thuộc phạm vi luật chứng khoán, đồng thời phối hợp với Ủy ban Giao dịch Tài sản Kỳ hạn Mỹ (CFTC) thông qua Project Crypto để hiện đại hóa quy định cho thị trường tài sản số.
CFTC gần như lập tức có động thái hưởng ứng. Chỉ vài giờ sau thông báo của SEC, cơ quan này đã ban hành lập trường không xử lý vi phạm đối với một số nhà phát triển phần mềm kết nối người dùng với các thị trường phái sinh được quản lý. Nếu đáp ứng các điều kiện về công bố thông tin, chính sách và quy trình hoạt động, những nhà phát triển này sẽ không bị yêu cầu đăng ký như một nhà môi giới giới thiệu khách hàng.
Đây là bước mở rộng từ cơ chế CFTC từng áp dụng riêng cho Phantom hồi tháng 3, khi ví crypto này muốn tích hợp giao dịch phái sinh. Thay vì chỉ áp dụng cho một doanh nghiệp, khuôn khổ mới có thể được nhiều nhà phát triển phần mềm sử dụng để kết nối người dùng với các thị trường phái sinh được quản lý.
Ông Cody Carbone, Giám đốc điều hành Digital Chamber, hoan nghênh quan điểm mới nhất của CFTC, cho rằng động thái này loại bỏ mơ hồ quy định lớn đang làm giảm sự đổi mới phần mềm trong thị trường phái sinh.
Song, cả hai cơ quan không thể thay thế được vai trò của Quốc hội. Innovation Exemption chỉ có thời hạn 5 năm, trong khi lập trường không xử lý của CFTC có thể bị một chính quyền hoặc ban lãnh đạo tương lai đảo ngược. Đây là lý do ngành crypto vẫn ưu tiên một đạo luật liên bang như CLARITY Act, vốn có mức độ ổn định pháp lý cao hơn các chính sách được ban hành trực tiếp bởi cơ quan quản lý.
SEC cũng thừa nhận tính chất thử nghiệm của chính sách. Một quan chức cơ quan gọi Innovation Exemption là bước trung gian hướng tới quy định chính thức và có thể cung cấp dữ liệu thực tế để Quốc hội tham khảo khi xây dựng luật sau này.
Thị trường lập tức phản ứng với quyết định của SEC và CFTC. Cổ phiếu Robinhood tăng hơn 5%, Coinbase tăng 3%, trong khi Securitize - nền tảng chuyên về chứng khoán token hóa - vọt lên đến 22%. Token UNI của Uniswap cũng tăng đột biến 28% trong 24h qua. Ngược lại, BTC và ETH không có phản ứng bùng nổ với riêng tin tức này. Hai đồng tiền mã hoá đã tăng từ trước trong phiên và còn chịu tác động từ quyết định nâng lãi suất sau 3 năm của Fed.
Biến động giá UNI trong 24h gần nhất, ảnh chụp màn hình CoinGecko vào 10:45 AM ngày 18/09/2026
Coin68 tổng hợp
