Vitalik Buterin công bố lộ trình Lean Ethereum, chuỗi cải tiến kéo dài 4 năm. Ảnh: CoinGape
Ethereum bước vào cuộc đại tu lớn nhất kể từ The Merge
Đồng sáng lập Vitalik Buterin vừa công bố phiên bản cập nhật của lộ trình phát triển dài hạn mang tên Lean Ethereum, mô tả đây là cuộc cải tổ lớn thứ ba trong lịch sử blockchain này, chỉ đứng sau sự kiện The Merge năm 2022.
Two weeks ago, Ethereum researchers met in Berlin to continue charting the protocol's long-term trajectory, following along discussions with client teams in Svalbard in April.
— vitalik.eth (@VitalikButerin) July 4, 2026
The updated strawmap is at https://t.co/HZEerH1xxI, and I attached a picture of it to this post.
My… pic.twitter.com/KPGayHSySf
Lean Ethereum là chuỗi cải tiến kéo dài khoảng 3-4 năm, thay thế gần như toàn bộ các thành phần cốt lõi của giao thức, từ cơ chế xác thực, lưu trữ dữ liệu, máy ảo, quyền riêng tư cho đến khả năng chống lại máy tính lượng tử trong tương lai.
Vitalik chia sẻ đây sẽ là giai đoạn mà gần như mọi mảnh ghép quan trọng của Ethereum đều được thay thế, song vẫn đảm bảo các ứng dụng hiện tại tiếp tục hoạt động mà không cần sửa đổi, tương tự cách mạng lưới từng chuyển đổi thành công từ Proof-of-Work sang Proof-of-Stake với The Merge.
Lộ trình mới được công bố sau cuộc họp của các nhà nghiên cứu Ethereum tại Berlin cuối tháng 6, đồng thời cập nhật lộ trình Strawmap do Justin Drake giới thiệu hồi đầu năm. Bản roadmap hiện gồm 7 đợt hard fork dự kiến triển khai đến năm 2029, hướng tới các mục tiêu như rút ngắn thời gian hoàn tất giao dịch xuống chỉ còn vài giây, tăng mạnh thông lượng layer-1 và layer-2, tích hợp mật mã hậu lượng tử và đưa quyền riêng tư trở thành tính năng gốc của giao thức.
Vitalik cũng cho biết Hegota, bản nâng cấp thứ hai dự kiến trong năm 2026, nhiều khả năng sẽ là hard fork cuối cùng thuộc kỷ nguyên tiền Lean.
Phí giao dịch có thể giảm hơn 10 lần
Theo lời Vitalik Buterin, thay đổi lớn nhất trong Lean Ethereum nằm ở cách blockchain lưu trữ trạng thái (state).
Hiện nay, Ethereum duy trì toàn bộ dữ liệu như số dư ví, hợp đồng thông minh hay trạng thái DeFi trong một cấu trúc lưu trữ thống nhất có chi phí vận hành cao. Lean Ethereum sẽ bổ sung một lớp lưu trữ mới rẻ hơn dành cho các ứng dụng phổ thông, còn hệ thống hiện tại chỉ tiếp tục phục vụ các smart contract phức tạp.
Nếu thành công, đến năm 2030 Ethereum có thể sở hữu khoảng 2 TB dữ liệu trạng thái truyền thống cùng hơn 100 TB dữ liệu thuộc lớp lưu trữ mới, giúp mở rộng quy mô blockchain mà không làm gia tăng đáng kể chi phí vận hành.
Vitalik cho biết phần lớn token ERC-20, NFT và các ứng dụng DeFi thông thường đều có thể chuyển sang lớp lưu trữ mới, trong khi các giao thức phức tạp như Uniswap vẫn duy trì kiến trúc hiện tại. Việc di chuyển hoàn toàn là tự nguyện, song được đánh giá là rất hiệu quả về chi phí, với khả năng giảm hơn 10 lần phí giao dịch cho các ứng dụng được thiết kế lại theo mô hình mới.
Song song với đó, Ethereum cũng tiếp tục theo đuổi kế hoạch thay thế Ethereum Virtual Machine (EVM) bằng kiến trúc mới như RISC-V hoặc leanISA trong dài hạn. Cha đẻ Ethereum lập luận một máy ảo hiệu quả hơn sẽ giúp việc tạo bằng chứng mật mã (cryptographic proof) rẻ hơn đáng kể, mở đường cho các ứng dụng zk-proof và quyền riêng tư được tích hợp trực tiếp vào blockchain.
Đề xuất này vẫn gây ra tranh luận trong cộng đồng phát triển. Trước đó, nhóm phát triển Arbitrum từng cho rằng WebAssembly (WASM) mới là lựa chọn phù hợp hơn để thay thế EVM.
Chống máy tính lượng tử và quyền riêng tư trở thành ưu tiên hàng đầu
Một điểm thay đổi đáng chú ý trong roadmap mới là an toàn trước máy tính lượng tử đã được đẩy lên nhóm ưu tiên cao nhất.
Vitalik cảnh báo khi máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện trong tương lai, chúng có thể phá vỡ các thuật toán mật mã đang bảo vệ hầu hết blockchain hiện nay. Vì vậy, Ethereum đặt mục tiêu thay thế toàn bộ các thành phần dễ bị tổn thương trước khi viễn cảnh này xảy ra.
Ưu tiên cấp bách nhất hiện nay là xây dựng cơ chế blob có khả năng chống lượng tử. Blob là lớp dữ liệu tạm thời đóng vai trò nền tảng giúp các mạng layer-2 giảm mạnh chi phí giao dịch. Vì vậy nếu không được bảo vệ, toàn bộ hệ sinh thái mở rộng của Ethereum có thể đối mặt với rủi ro trong tương lai. Quá trình nghiên cứu đã được triển khai nhiều tháng qua và đang được đẩy nhanh đáng kể.
Mặt khác, quyền riêng tư cũng lần đầu tiên được xác định là mục tiêu cốt lõi của giao thức, không còn là tính năng bổ sung thông qua các ứng dụng bên thứ ba. Các tính năng mới trong tương lai sẽ được thiết kế với khả năng bảo vệ dữ liệu người dùng ngay từ đầu, tiếp nối định hướng mà Vitalik theo đuổi thông qua dự án ví Kohaku và các sáng kiến về giao dịch riêng tư trước đây. Đây cũng là một trong năm "North Star" của Strawmap, bên cạnh khả năng mở rộng, tốc độ xử lý và bảo mật hậu lượng tử.
Lean Ethereum được công bố chỉ sau ít ngày Ethereum Foundation hoàn tất đợt tái cấu trúc lớn nhất nhiều năm qua, cắt giảm 54 nhân sự (tương đương khoảng 20% lực lượng lao động), nhằm tinh gọn bộ máy và tập trung nguồn lực cho các ưu tiên chiến lược.
Ethereum Foundation còn chứng kiến hàng loạt biến động ở cấp lãnh đạo. Nhiều ý kiến trong cộng đồng cũng bày tỏ lo ngại ngân quỹ dành cho đội ngũ phát triển cốt lõi có nguy cơ dần cạn kiệt nếu không tìm được mô hình tài trợ bền vững. Cựu kỹ sư Ethereum Dankrad Feist từng đề xuất thành lập một tổ chức quy mô 1 tỷ USD để thúc đẩy hoạt động phát triển, truyền thông và mở rộng hệ sinh thái ETH trong dài hạn.
Ở chiều ngược lại, khu vực tư nhân đang ngày càng đóng vai trò lớn trong việc hậu thuẫn Ethereum. Mới đây, EthLabs - tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận do 5 cựu nhà nghiên cứu cấp cao của Ethereum Foundation đồng sáng lập - đã chính thức ra mắt với sự tài trợ từ hai kho bạc ETH nổi tiếng Bitmine và SharpLink. Tổ chức này sẽ tập trung vào các lĩnh vực trùng khớp với định hướng Lean Ethereum như mở rộng quy mô, cải thiện tốc độ xử lý, khả năng tương tác, bảo mật và hạ tầng cho tài sản token hóa (RWA), stablecoin cũng như DeFi.
Không lâu sau đó, chính Bitmine và SharpLink tiếp tục đứng sau việc thành lập Ethereum Institutional, cũng là tổ chức phi lợi nhuận khác nhằm thúc đẩy quá trình đưa Ethereum đến gần hơn với các định chế tài chính và dòng vốn Phố Wall.
ETH hiện giao dịch quanh 1.781 USD, tăng hơn 1,2% trong 24 giờ qua, trong bối cảnh giới đầu tư tiếp tục đánh giá tác động dài hạn của lộ trình cải tổ được xem là tham vọng nhất của Ethereum kể từ The Merge.
Biến động giá ETH kể từ đầu năm đến nay, ảnh chụp màn hình trên CoinGecko lúc 10:00 AM ngày 06/07/2026
Coin68 tổng hợp
