Ethereum chốt ngày kích hoạt nâng cấp Glamsterdam. Ảnh: CNBC
Ethereum sẽ kích hoạt Glamsterdam trên testnet Sepolia vào ngày 06/10, bắt đầu phép thử lớn cho loạt thay đổi nhằm tăng mạnh khả năng xử lý của layer-1. Sau nâng cấp, mạng lưới đặt mục tiêu nâng gas limit lên ít nhất 200 triệu.
Ethereum Foundation đã chốt thời điểm kích hoạt Glamsterdam trên Sepolia vào 20:53 ngày 06/10 (giờ Việt Nam). Các đơn vị vận hành node được yêu cầu cập nhật cả client lớp thực thi và đồng thuận trước thời điểm nâng cấp.
Glamsterdam là bản nâng cấp lớn kế tiếp của Ethereum sau Fusaka, kết hợp Amsterdam ở lớp thực thi và Gloas ở lớp đồng thuận. Trọng tâm lần này là thay đổi cách Ethereum tạo và xác thực block, qua đó chuẩn bị cho mạng lưới xử lý khối lượng giao dịch lớn hơn ngay trên layer-1.
Ethereum Foundation hiện chưa ấn định thời điểm triển khai Glamsterdam trên Hoodi - testnet tập trung vào validator - cũng như mainnet. Lộ trình trên Ethereum.org mới đặt mục tiêu đưa bản nâng cấp lên mạng chính trong Q4/2026.
Ethereum hiện tách bạch vai trò giữa builder, bên sắp xếp giao dịch để tạo block, và validator, bên đề xuất block lên mạng lưới. Quá trình kết nối hai bên vẫn dựa nhiều vào phần mềm trung gian. Glamsterdam sẽ đưa cơ chế này trực tiếp vào giao thức thông qua ePBS, giảm một lớp phụ thuộc bên ngoài trong hạ tầng tạo block của Ethereum.
Song song đó, Block-Level Access Lists (BAL) sẽ giúp mỗi block xác định trước những tài khoản và vùng dữ liệu cần truy cập. Thay vì phải lần lượt xử lý để biết từng giao dịch chạm đến phần nào của trạng thái mạng, các client có thể biết trước dữ liệu cần thiết và mở đường cho việc xử lý nhiều tác vụ song song.
Hai thay đổi này đặc biệt quan trọng khi Ethereum muốn tiếp tục nâng gas limit. Sau Glamsterdam, các nhà phát triển đặt mục tiêu đưa giới hạn này lên ít nhất 200 triệu gas, cho phép mỗi block chứa lượng tính toán lớn hơn đáng kể so với hiện nay.
Để mạng lưới chịu được công suất cao hơn, Glamsterdam cũng điều chỉnh cách tính gas đối với một số thao tác tạo và truy cập dữ liệu. Những hoạt động gây áp lực lớn hơn lên tài nguyên của node sẽ phải trả chi phí sát hơn với mức tiêu hao thực tế, chứ không còn hưởng mức giá được thiết lập từ nhiều năm trước.
Ethereum Foundation đã thử các mức phí mới bằng cách chạy lại giao dịch từng xuất hiện trên mainnet. Kết quả cho thấy phần lớn smart contract vẫn hoạt động bình thường. Rủi ro chủ yếu nằm ở một nhóm hợp đồng cũ đặt cứng lượng gas cho từng thao tác; chúng có thể gặp lỗi khi chi phí thực thi thay đổi và cần được điều chỉnh.
Trong khi Glamsterdam còn chưa hoàn tất thử nghiệm, Ethereum đã bắt đầu chuẩn bị cho Hegotá, bản nâng cấp dự kiến nối tiếp trong năm 2027. Quá trình thảo luận ban đầu đã thu hút 62 đề xuất EIP và khoảng 60 nhà nghiên cứu, kỹ sư. Một trong những hướng đang được xem xét là FOCIL, cơ chế cho phép nhiều validator cùng yêu cầu một số giao dịch phải xuất hiện trong block, hạn chế khả năng một builder đơn lẻ loại bỏ hoặc kiểm soát giao dịch.
Hegotá còn được chú ý bởi đây có thể là điểm kết thúc cho cách Ethereum nâng cấp mạng lưới như hiện nay. Đồng sáng lập Vitalik Buterin mới đây nhận định đây nhiều khả năng sẽ là bản nâng cấp “bình thường” cuối cùng của mạng lưới - tức vẫn sử dụng những công nghệ mà một nhà phát triển Ethereum từ năm 2015 có thể nhận ra.
Sau Hegotá, trọng tâm phát triển dự kiến chuyển sang recursive STARK, tự động xác minh hình thức, tối ưu sâu thuật toán đồng thuận và mật mã kháng máy tính lượng tử. Trong tầm nhìn đến năm 2030, Buterin kỳ vọng Ethereum dần trở thành một kiến trúc lai giữa blockchain và các hệ thống mật mã hiện đại, thay vì tiếp tục vận hành theo mô hình blockchain truyền thống.
Coin68 tổng hợp
