Crypto bùng nổ giữa chiến sự Trung Đông, giao dịch chạm 350 tỷ USD. Ảnh: Seeking Alpha
Giá trị giao dịch tiền mã hóa tại Trung Đông và Bắc Phi đã tăng từ khoảng 100 tỷ USD năm 2022 lên ước tính 350 tỷ USD trong giai đoạn 2025-2026. Chiến sự, lạm phát và đồng nội tệ mất giá đang đẩy dòng tiền chảy vào Bitcoin và stablecoin.
Theo báo cáo mới nhất của Bitcoin Policy Institute (BPI), quy mô giao dịch blockchain thường niên tại Trung Đông và Bắc Phi (MENA) đã tăng hơn 3 lần chỉ trong vài năm. Tuy nhiên, mức 350 tỷ USD là ước tính cho giai đoạn 2025-2026, không phải tổng giao dịch đã xác nhận của một năm dương lịch hoàn chỉnh.
Thị trường đang phân hóa thành hai hướng. Tại Iran, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon, Bitcoin cùng stablecoin neo theo USD được sử dụng để giữ sức mua và chuyển tiền khi đồng nội tệ suy yếu hoặc hệ thống ngân hàng bị hạn chế. Trong khi đó, UAE, Bahrain và các nền kinh tế vùng Vịnh đang xây dựng hành lang pháp lý để kéo sàn giao dịch, doanh nghiệp và vốn tổ chức ngược về khu vực.
Chiến sự không tạo ra toàn bộ mức tăng lên 350 tỷ USD. Lạm phát, mất giá tiền tệ và chính sách thúc đẩy tài sản số đã kéo thị trường đi lên từ trước. Tuy nhiên, xung đột phơi bày một lợi thế của crypto - đó là dòng tiền vẫn có thể di chuyển xuyên biên giới và giao dịch 24/7 khi thị trường truyền thống đóng cửa hoặc hạ tầng tài chính bị gián đoạn.
Bitcoin không lập tức trở thành tài sản trú ẩn khi Israel và Iran giao tranh vào tháng 06/2025. Đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới ban đầu giảm cùng chứng khoán và các tài sản rủi ro khi nhà đầu tư đồng loạt thu hẹp vị thế. Dòng tiền sau đó chuyển từ các đồng crypto rủi ro hơn sang Bitcoin, đưa tỷ trọng BTC trên tổng vốn hóa thị trường lên 64,8%, cao nhất một tháng. Giá Bitcoin cũng ổn định trở lại dù giao tranh vẫn tiếp diễn.
BPI cho rằng nguy cơ giá dầu tăng, lạm phát quay lại và lãi suất duy trì ở mức cao đã thúc đẩy nhu cầu bảo toàn tài sản. Khả năng giao dịch liên tục cũng giúp thị trường crypto phản ứng ngay với các cuộc tấn công, lệnh trừng phạt và biến động tỷ giá, mà không phải chờ thị trường truyền thống mở cửa.
Iran là trường hợp rõ nhất về cách crypto được “ứng biến” khi hệ thống tài chính chịu sức ép. Sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel ngày 28/02/2026, khoảng 10,3 triệu USD tài sản số đã rời khỏi các sàn crypto Iran chỉ trong 3 ngày. Có thời điểm lượng tiền rút ra theo giờ tiến sát 2 triệu USD, đột biến tới 873% so với mức trung bình năm 2026.
Cập nhật sau đó của Chainalysis chỉ ra gần 60% số ví lớn nhận tiền từ các sàn Iran vẫn giữ tài sản, trong khi hơn 27% chuyển sang các sàn quốc tế. Một phần khác đi qua sàn phi tập trung, cầu nối blockchain hoặc ví cá nhân.
Quy mô thị trường Iran cũng lớn hơn nhiều so với riêng đợt rút tiền trên. Chainalysis ước tính hệ sinh thái crypto nước này xử lý hơn 7,78 tỷ USD trong năm 2025. Các địa chỉ liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và mạng lưới liên quan chiếm khoảng một nửa hoạt động crypto của Iran trong Q4/2025, với hơn 3 tỷ USD giao dịch trong cả năm.
Financial Times vừa cho biết Iran ngày càng sử dụng Bitcoin, USDT và các tài sản số để thanh toán thương mại xuyên biên giới, trong bối cảnh lệnh trừng phạt siết khả năng tiếp cận ngân hàng và USD. Ngân hàng trung ương Iran được cho là đã nới một phần kiểm soát ngoại hối, cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn dùng tài sản số để thanh toán hàng nhập khẩu.
Thổ Nhĩ Kỳ là thị trường crypto lớn nhất MENA, với giá trị giao dịch thường niên gần 200 tỷ USD. Chainalysis ước tính từ đầu năm 2021 đến giữa năm 2025, dòng tiền crypto vào nước này đã lên khoảng 878 tỷ USD, tăng cùng thời kỳ đồng lira liên tục mất giá và lạm phát duy trì ở mức cao.
Stablecoin đóng vai trò đặc biệt lớn. Thổ Nhĩ Kỳ từng đứng đầu thế giới về khối lượng giao dịch stablecoin so với GDP; riêng lượng stablecoin mua bằng lira có thời điểm tiến sát 6 tỷ USD trong một tháng. Nhu cầu tiếp cận tài sản neo theo USD tăng rõ rệt khi sức mua của đồng nội tệ suy giảm.
Ở phía đối diện, UAE đang xây dựng thị trường xoay quanh vốn tổ chức và khuôn khổ pháp lý. Chainalysis ghi nhận hơn 56 tỷ USD giá trị crypto chảy vào UAE trong kỳ 2024-2025, tăng 33%. Giao dịch tổ chức lớn tăng 54,7%, trong khi các khoản thanh toán bán lẻ dưới 1.000 USD qua dịch vụ thương mại tăng 88,1%.
Dubai tiếp tục hút các sàn quốc tế. Tháng 5, Payward, công ty mẹ của Kraken, nhận chấp thuận sơ bộ từ Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo Dubai (VARA) cho giấy phép môi giới, giao dịch và quản lý đầu tư. Kế hoạch cho phép Kraken cung cấp giao dịch spot, margin, OTC, staking và dịch vụ dành cho khách hàng tổ chức, đồng thời hỗ trợ nạp rút bằng dirham.
Bahrain cũng đã ban hành khuôn khổ riêng cho stablecoin, cho các tổ chức được cấp phép phát hành token bảo chứng bằng dinar Bahrain, USD hoặc các đồng tiền pháp định khác được ngân hàng trung ương chấp thuận.
Coin68 tổng hợp
