Lần đầu tiên trong lịch sử hơn 110 năm của Fed, người đứng đầu ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới đối mặt với nguy cơ bị truy tố hình sự.
Chủ tịch Fed bị điều tra hình sự, giá vàng thế giới lập đỉnh mới. Ảnh: CNBC
Nguy cơ truy tố chưa từng có tiền lệ
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đang trở thành tâm điểm của một cuộc điều tra hình sự hiếm hoi, trong bối cảnh căng thẳng giữa Fed và Nhà Trắng leo thang chưa từng thấy. Diễn biến này ngay lập tức phủ bóng rủi ro lên thị trường tài chính toàn cầu, vốn đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ngân hàng trung ương Hoa Kỳ có thể mất đi tính độc lập.
Cuộc điều tra tập trung vào dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington, chương trình nâng cấp các tòa nhà trung tâm với tổng mức đầu tư ước tính khoảng 2,5 tỷ USD, cùng các phát ngôn của ông Powell trước Quốc hội liên quan đến quy mô và chi phí của dự án.
Ngày 09/01, Bộ Tư pháp Mỹ đã tống đạt trát hầu tòa của đại bồi thẩm đoàn tới Fed, yêu cầu cung cấp hồ sơ chi tiêu và tài liệu liên quan đến dự án cải tạo. Trọng tâm của cuộc điều tra là việc liệu Chủ tịch Fed có cung cấp thông tin không chính xác, hoặc gây hiểu nhầm, trong phiên điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hồi tháng 6 năm ngoái hay không. Đích thân Chủ tịch Powell đã xác nhận thông tin này trong một video đăng tải trên X.
Video message from Federal Reserve Chair Jerome H. Powell: https://t.co/5dfrkByGyX pic.twitter.com/O4ecNaYaGH
— Federal Reserve (@federalreserve) January 12, 2026
Chủ tịch Fed lên tiếng phản pháo
Trong phản ứng công khai mang tính đối đầu hiếm thấy, cho rằng bản chất của vụ việc đã vượt xa một dự án xây dựng đơn thuần.
Theo ông Powell, vấn đề cốt lõi ở đây là liệu Fed có còn được toàn quyền hoạch định chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu kinh tế và các nguyên tắc chuyên môn, hay sẽ bị buộc phải điều chỉnh quyết sách dưới sức ép chính trị và các mối đe dọa pháp lý.
“Trong hơn một thập kỷ đảm nhiệm vai trò tại Fed, làm việc dưới bốn đời tổng thống thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, tôi luôn coi việc bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương là nguyên tắc không thể thỏa hiệp”, ông Powell nhấn mạnh. Theo Chủ tịch Fed, mọi quyết định của cơ quan này đều xoay quanh hai nhiệm vụ cốt lõi được luật pháp Mỹ trao quyền: ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm, chứ không nhằm phục vụ bất kỳ chương trình nghị sự chính trị nào.
Ông Powell cũng khẳng định sự tôn trọng tuyệt đối đối với thượng tôn pháp luật và trách nhiệm giải trình trong một nền dân chủ. “Không ai, và chắc chắn không phải là Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, được đứng trên pháp luật”, ông nói. Tuy nhiên, ông cho rằng động thái pháp lý chưa từng có này cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn, khi Fed đang phải đối mặt với những áp lực và lời đe dọa ngày càng gia tăng từ chính quyền hiện tại.
Đi xa hơn, Chủ tịch Fed bác bỏ việc cuộc điều tra xuất phát từ những sai sót về lời khai trước Quốc hội hay các vấn đề xoay quanh dự án cải tạo trụ sở. “Mối đe dọa mới này không phải về lời khai của tôi vào tháng 6 năm ngoái, cũng không phải về việc cải tạo các tòa nhà của Cục Dự trữ Liên bang, và càng không phải về vai trò giám sát hợp pháp của Quốc hội”, ông Powell nói.
Theo ông, Fed đã nhiều lần cung cấp thông tin và giải trình công khai với Quốc hội về dự án cải tạo thông qua các phiên điều trần và tài liệu minh bạch. “Những yếu tố đó chỉ là cái cớ”, ông Powell nhấn mạnh, ngụ ý rằng mục tiêu thực sự của các động thái gây sức ép là làm suy yếu tính độc lập của Fed trong quá trình điều hành chính sách tiền tệ.
Mặt khác, cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục công khai chỉ trích ông Powell vì Fed không cắt giảm lãi suất mạnh và nhanh theo mong muốn của ông kể từ khi nhậm chức vào đầu năm 2025.
Không dừng lại đó, các đồng minh của Trump còn liên tục công kích Fed về cách quản lý dự án cải tạo trụ sở, cáo buộc chi phí bị đội lên và thiếu minh bạch. Tổng thống Mỹ đã nhiều lần ám chỉ khả năng sử dụng các biện pháp pháp lý đối với Fed, đẩy mối quan hệ giữa Nhà Trắng và ngân hàng trung ương vào trạng thái đối đầu rõ rệt.
Thị trường chao đảo
Thông tin về cuộc điều tra lập tức lan sang các thị trường tài chính. Giá vàng thế giới tăng phi mã, lập đỉnh mới ở mức trên 4.600 USD/oz trong phiên giao dịch châu Á sáng ngày 12/01. Cùng thời điểm, các chỉ số tương lai Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq của Mỹ đồng loạt giảm từ 0,4-0,7%.
BIến động giá XAUT theo dõi giá vàng vật lý, ảnh chụp màn hình CoinGecko lúc 10:50 AM ngày 12/01/2026
Cùng với đó, thị trường tiền mã hoá lại ghi nhận biến động tăng trong ngắn hạn, phản ánh tâm lý phòng thủ của dòng vốn trước khả năng bất ổn kéo dài tại trung tâm quyền lực tiền tệ toàn cầu.
BIến động các đồng tiền mã hóa hàng đầu trong 24h qua, ảnh chụp màn hình Coin360 vào 10:30 AM ngày 12/01/2026
Vụ việc diễn ra đúng thời điểm Fed đang phải đi trên “lằn ranh mong manh” giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Việc Chủ tịch Fed đối mặt nguy cơ pháp lý không chỉ đặt dấu hỏi về tương lai cá nhân của ông Powell, mà còn làm lung lay niềm tin của thị trường vào một nguyên tắc cốt lõi là tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.
Coin68 tổng hợp
