Các dự án crypto chi 638 triệu USD mua lại token trong năm 2026. Ảnh: Medium
Xu hướng buy back tiếp tục tăng mạnh
Các dự án tiền mã hóa đã chi khoảng 638 triệu USD để mua lại token (buyback)trong năm 2026, tăng mạnh so với 545 triệu USD cùng kỳ 2025 và vượt xa mức chỉ 366.000 USD của cả năm 2024. Trong đó, Hyperliquid và Pump.fun chiếm gần 90% tổng giá trị mua lại.
Số liệu do Allium Labs tổng hợp được Financial Times dẫn lại tính đến ngày 25/08. Token buyback đang trở thành công cụ phổ biến để đưa doanh thu của giao thức trở lại thị trường, tương tự chương trình mua cổ phiếu quỹ của doanh nghiệp truyền thống.
Nếu như năm 2024 cơ chế mua lại token gần như không đáng kể, thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên 545 triệu USD và tiếp tục lập kỷ lục mới trong năm nay.
Hyperliquid là động lực lớn nhất của làn sóng này. Giao thức phân bổ khoảng 99% phí phát sinh vào quỹ Assistance Fund để mua HYPE trên thị trường, sau đó đưa lượng token buyback ra khỏi nguồn cung. Theo hồ sơ công bố gần đây, khoảng 1,2 tỷ USD HYPE đã được mua và loại khỏi lưu thông kể từ khi giao thức ra mắt, tương đương khoảng 46,4 triệu HYPE - hay 4,6% nguồn cung ban đầu. Với Hyperliquid, hoạt động buyback được tích hợp trực tiếp vào mô hình kinh tế của giao thức - giao dịch càng tạo nhiều phí, lực mua HYPE càng lớn.
Trong 12 tháng kết thúc ngày 30/06/2026, hệ sinh thái Hyperliquid tạo ra khoảng 945 triệu USD giá trị phí, theo số liệu doanh nghiệp niêm yết Hyperliquid Strategies dẫn lại. Phần lớn giá trị này tiếp tục được chuyển thành nhu cầu mua HYPE thông qua cơ chế buyback.
Đây cũng là lý do HYPE tách khỏi diễn biến chung của thị trường trong một thời gian dài. Giá token đã tăng đột biến đến 70% trong 12 tháng qua, liên tục lập đỉnh mới trong khi nhiều altcoin lớn vẫn ì ạch giảm sâu. Matt Hougan, Giám đốc đầu tư Bitwise, cho rằng cơ chế đưa doanh thu trực tiếp trở lại token là một trong những động lực quan trọng nhất của HYPE.
Xếp thứ hai là pump.fun. Dự án đã thay đổi chính sách trong năm nay, thay vì sử dụng toàn bộ doanh thu để mua và đốt PUMP, pump.fun từ cuối tháng 4 phân bổ 50% doanh thu ròng cho chương trình mua và đốt tự động, giữ lại phần còn lại cho vận hành, phát triển sản phẩm, tuyển dụng và mở rộng.
Đến ngày 28/08, tổng lượng PUMP được mua lại và thiêu huỷ kể từ khi triển khai cơ chế đã đạt khoảng 442,6 triệu USD, tương đương 162,95 tỷ PUMP, làm giảm khoảng 16,3% tổng nguồn cung. Doanh thu thường niên hóa của giao thức vào thời điểm này đạt hơn 424 triệu USD.
Song, buyback không đồng nghĩa nguồn cung chắc chắn giảm ròng. pump.fun từng phân phối khoảng 86,5 triệu USD PUMP cho ví đội ngũ và nhà đầu tư trong tháng 7, tạo thêm nguồn cung có khả năng đối trọng với lượng token bị đốt.
Biến động giá token HYPE và PUMP trong 1 năm qua, ảnh chụp màn hình CoinGecko vào 04:30 PM ngày 31/08/2026
Buyback không cứu nổi giá token
Các trường hợp còn lại cho thấy mặt hạn chế của chiến lược này.
Sky Protocol, tiền thân là MakerDAO, đã chi khoảng 26 triệu USD mua SKY trong giai đoạn được Allium theo dõi. Dự án cho biết doanh thu 12 tháng qua vượt 400 triệu USD và xem buyback như một cách gắn lợi ích của token quản trị với hiệu quả kinh doanh của giao thức. SKY là một trong số ít token thuộc nhóm buyback vẫn tăng giá so với một năm trước.
Lido cũng vừa đưa cơ chế mua lại LDO vào vận hành thông qua hệ thống NEST. Chương trình chỉ kích hoạt khi doanh thu thường niên hóa vượt 40 triệu USD; 50% phần doanh thu vượt ngưỡng sẽ được đưa vào mua LDO, với mức trần 50.000 USD mỗi ngày và 10 triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, Lido chỉ trả vốn cho token holder sau khi đã bảo đảm một mức doanh thu tối thiểu cho hoạt động của giao thức.
Ngược lại, Jupiter đã chi gần 14 triệu USD mua JUP trong năm 2026 nhưng token vẫn giảm khoảng 55% trong vòng 1 năm qua. Chainlink cũng triển khai cơ chế mua lại thông qua on-chain reserve, song LINK mất khoảng một nửa giá trị trong cùng kỳ. THORChain thậm chí phân bổ 55% doanh thu cho người staking và thêm 20% cho buyback, nhưng token vẫn chia hai.
Biến động giá token SKY, LDO, JUP, LINK và RUNE trong 1 năm qua, ảnh chụp màn hình CoinGecko vào 04:30 PM ngày 31/08/2026
Những trường hợp kể trên cho thấy buyback chỉ tạo thêm lực cầu, chứ không tự tạo ra nhu cầu sử dụng token. Nếu doanh thu giao thức thấp, thanh khoản suy yếu hoặc nguồn cung mới từ unlock lớn hơn lượng token bị mua lại, tác động lên giá có thể nhanh chóng bị triệt tiêu.
Bối cảnh thị trường cũng khiến phép thử này trở nên khắt khe hơn. Bitcoin từng vượt 81.000 USD trong tháng 8 song đã lùi xuống dưới 78.000 USD vào ngày 31/08 khi kỳ vọng chính sách tiền tệ Mỹ trở nên thận trọng hơn. Trong bức tranh đó, buyback có thể giúp token chống chịu tốt hơn, song cũng chẳng thể thay thế được tăng trưởng doanh thu, nhu cầu sử dụng và sức khỏe của chính giao thức.
Coin68 tổng hợp
