“Bong bóng sốt giá” thị trường là không thể tránh khỏi, và tiền điện tử phải nhanh chóng vượt qua giai đoạn này
Bản quyền bài viết thuộc về Coin68 – Trang tin tức tiền điện tử mỗi ngày.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả Michael J. Casey

Các bong bóng tài chính vào thế kỉ 17 và 18 tại châu Âu vẫn luôn là những ví dụ sinh động, đối với cả những người tin tưởng lẫn phản đối, về tình trạng “bơm phồng” giá trị của các thị trường tài sản điện tử ngày nay.

Những sự kiện khi ấy cũng có chung các vấn đề về thông tin bất cân xứng và tình trạng đầu cơ tràn lan, thứ mà cũng đang khiến nhiều nhà quan sát kỳ cựu hiện tại phải bày tỏ sự lo ngại. Bong bóng South Sea, bong bóng Mississippi, cùng “cơn sốt” hoa tulip Hà Lan là các bài học để lại về cách mà trong các cơn sốt đầu tư, lũ doanh nhân vô đạo đức cùng những nhà đầu tư đến sớm sẽ tận dụng lượng thông tin mình có được để làm hại công chúng thiếu hiểu biết. Xét về bản chất, đây cũng chính là rủi ro đang tiềm ẩn trong hoạt động phát hành tiền điện tử lần đầu (ICO).

Nhưng bối cảnh lịch sử đằng sau những sự kiện cách đây cả trăm năm cũng đáng để cân nhắc: chúng là các ảnh hưởng phụ trực tiếp, không thể tránh khỏi từ sự ra đời của mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn, của thị trường chứng khoán và sản phẩm phái sinh – những phát minh kinh doanh và tài chính có thể nói là quan trọng nhất lịch sử loài người.

Một mặt, những phát kiến trên, dẫn đầu bởi thương nhân Hà Lan, khiến tầng lớp tư sản trung lưu bị lôi kéo vào các cuộc đầu cơ không kiểm soát, đầy rẫy các mánh khoé lừa bịp. Mặt khác, chúng mở ra các cơ hội khổng lồ, chưa từng xuất hiện trong lịch sử, để tích góp lại với nhau một lượng vốn dồi dào và từ đó giúp các doanh nhân có đủ tiềm lực tài chính để hiện thực hoá thương vụ đầu tư mạo hiểm của mình.

Nhiều tập đoàn đa quốc gia đã được dựng xây trên nền tảng của các công cụ gọi vốn này. Chúng đã cho ta nền kinh tế tư bản chủ nghĩa thống trị kinh tế toàn cầu của hôm nay.

Bối cảnh là điều quan trọng bởi những thứ mà được cho là cơn sốt đầu tư trong thế giới tiền điện tử bấy giờ – như bong bóng giá token 2017, scam coin, phần mềm “ma”, ICO gọi được số tiền lên đến cả chục triệu đô mà giờ vẫn chưa có nổi một dòng code – tương tự cũng có thể được xem như là các ảnh hưởng phụ không mấy gì dễ chịu nhưng là tất yếu của một tiến trình chuyển biến công nghệ mang tầm vóc thời đại.

Nếu tài sản điện tử, hợp đồng thông minh và Blockchain có thể hiện thực hoá tiềm năng phi tập trung nền kinh tế như đã hứa hẹn, thì những thay đổi chúng mang lại sẽ có tác động tương tự, nếu không nói là còn lớn hơn những gì mà các phát minh tài chính thời Phục hưng Hà Lan đã từng làm. Cuộc “cách mạng công nghệ” này đại diện cho một sự tái nhận thức triệt để hoạt động lưu trữ sổ sách, kêu gọi vốn đầu tư, thiết kế tổ chức hoạt động và về bản chất của chính tiền tệ.

Tại những nấc thang quan trọng thế này, ta sẽ không thể nào ngăn chặn người khác vạch ra những mưu đồ “há miệng chờ sung” và làm giàu từ sự thiếu hiểu biết của người khác được.

Công nghệ dẫn đến đầu cơ

Nếu ta thử xem lại các thời khắc then chốt trong lịch sử, khi một loại công nghệ mới, đa chức năng, đe doạ xáo trộn trật tự kinh tế, thì chúng lúc nào cũng được đi kèm bởi các cơn sốt đầu cơ tài chính được thổi phồng.

Nó đã từng xảy ra với đường sắt, với điện năng và tất nhiên rồi, với Internet vào cuối những năm 1990. Nhà kinh tế học người Venezuela Carlota Perez thậm chí còn cho rằng những hiện tượng mang tính xã hội như bong bóng hay đầu cơ là các yếu tố cần thiết để có thể kiếm đủ tiền với mục tiêu xây dựng cơ sở hạ tầng đề từ đó các công nghệ mang tính thay đổi mới len lỏi vào được trong nền kinh tế.

Nhưng mối quan hệ cộng hưởng này không phải lúc nào cũng đúng.

Lật lại từng khoảnh khắc sốt giá và đầu cơ mà gắn liền với một loại công nghệ mới, ta sẽ thấy nó không luôn luôn đảm bảo rằng theo sau đó là quá trình tiếp nhận rộng rãi công nghệ này. Lịch sử phát minh từ trước đến giờ “đầy ắp” những ý tưởng “cách mạng”, đủ sức thoả mãn trí tưởng tượng của cả những người khó tính nhất, nhưng rốt cuộc lại thất bại trong việc triển khai vào một xã hội rộng lớn, đa chiều.

Điều này càng có thể được thấy rõ ràng trong 50 năm qua: nào là xe điện Segway, kính Google Glass cho đến đầu cassette Betamax, máy bay siêu thanh Concorde,…Lưu ý là tất cả các công nghệ ấn tượng này tiếp đó đều trở thành những bộ phận quan trọng trong các phát minh kế cận, nhưng vì những lí do khác nhau – như là chi phí sản xuất, marketing, thị hiếu người dùng thay đổi, v.v – khiến chúng không thể nào đáp ứng được kỳ vọng mà đã được bơm phồng lên trước đó.

Đánh cược giờ cũng trở thành dịch vụ

Tôi đã chợt nghĩ về tất cả những điều này khi đọc qua về sự kiện ra mắt thị trường dự đoán đầy ấn tượng của Augur. Chỉ trong một ngày, ứng dụng phi tập trung của nó xử lí đến 400.000 nghìn USD tiền cược vào mọi thứ, từ kết quả bầu cử Mỹ cho đến World Cup.

Câu hỏi đối với tôi là liệu sự quan tâm dành cho thị trường dự đoán phi tập trung này – trong đó thì đủ các kiểu hợp đồng có thể được lập nên để các bên ăn tiền của nhau từ kết quả từ một sự kiện cụ thể nào đó – có đủ để giúp đưa nó vượt ra khỏi việc trở thành một công cụ để thoả mãn “bản năng” cờ bạc tự nhiên của con người và thực hiện tầm nhìn mà Augur hứa hẹn sẽ mang lại cho xã hội: trở thành một hệ thống dự đoán thị trường đa nguồn và tạo lập mô hình token dựa trên uy tín để tưởng thưởng cho tính trung thực, chính xác.

Trong trường hợp này, thị trường mà Augur đang xây dựng nên hoàn toàn phụ thuộc vào sự đầu cơ để hoạt động. Đánh cược không phải là sản phẩm phụ mà chính là yếu tố then chốt để nó thành công. Nhưng bởi vì người đặt cược ở mức giá ấy không đồng nghĩa rằng con số đó sẽ được cộng đồng xã hội sử dụng để xử lí thông tin có được. Chỉ có thời gian mới cho ta biết liệu mô hình của Augur có thành công không mà thôi.

Bạn cũng có thể đặt những câu hỏi tương tự đến các khía cạnh khác của ngành công nghiệp tiền điện tử mà cũng thu hút rất nhiều phỏng đoán nhưng cũng đại diện cho các ý tưởng đầy tiềm năng, cách tân ẩn sau nó. Tuy tôi cũng bị thuyết phục là các khái niệm nền tảng như là đồng thuận, sổ cái phân tán bảo mật bằng mật mã học, tài sản kỹ thuật số và sàn giao dịch phi tập trung sẽ thành công dưới một hình thức nào đó, nhưng tôi chẳng thấy bất kì sự bảo đảm rằng những đại diện hiện thời cho các ý tưởng đó – bao gồm cả Bitcoin – sẽ tiếp tục sống sót và tạo ảnh hưởng lên thế giới.

Do đó, hãy đặt ra những câu hỏi như sau:

• Liệu các ICO bây giờ chỉ đang tiếp tay cho lũ lừa đảo và những kẻ đằng sau các dự án mà kiểu gì cũng sẽ thất bại làm giàu trên sự thiếu hiểu biết của người khác? Hay liệu đây chính là kết tinh của công nghệ Blockchain, thứ mà sẽ hút sạch tiền đầu tư từ thung lũng Silicon và tạo nên một thị trường toàn cầu cho ý tưởng?

• Liệu cơn sốt dành cho CryptoKitties gần đây chỉ là một mốt nhất thời, một khoảnh khắc loé sáng huy hoàng rồi vụt tắt, hay nó sẽ được lưu danh trong lịch sử như là công dụng mà đã chứng minh được giá trị của tính khan hiếm kỹ thuật số và tạo nên một thị trường mà trong đó người sản xuất các tác phẩm độc nhất vô nhị có thể kiếm được tiền từ đó?

• Liệu Bitcoin cứ mãi là mục tiêu mơ mộng “To the Moon” đối với các HODLer hay là nó sẽ trở thành nền tảng cho một loại tài sản dự trữ và nền tảng thanh toán toàn cầu mới.
Những câu hỏi này là những thắc mắc cốt lõi cần giải đáp nếu muốn chắc chắn rằng công nghệ Blockchain rốt cuộc sẽ được áp dụng để làm lợi cho xã hội loài người nói chung.

Tạo lập giá trị dành cho xã hội

Câu trả lời cho các vấn đề nêu ra ở trên sẽ nằm ở cách bản thân công nghệ sẽ được tích hợp vào nền kinh tế rộng lớn hơn.

Ở đây thì bài học lịch sử từ thị trường huy động vốn châu Âu một lần nữa lại trở nên quý giá. Sự sụp đổ của bong bóng South Sea khét tiếng không hề giết chết đi ý tưởng về thị trường gọi vốn đại chúng cho các doanh nghiệp mới, nhưng nó giúp mang lại trật tự và sự chú ý của xã hội – dưới dạng các quy định từ chính phủ về ai có thể phát hành cổ phiếu ra công chúng và bằng những cách thức nào. Từ đó hình thành nên các sàn giao dịch chứng khoán được cấp phép cùng thị trường sản phẩm phái sinh chặt chẽ mà ta sử dụng ngày hôm nay.

Thế không đồng nghĩa rằng quy định pháp lý mới là câu trả lời cho khát vọng được tiếp nhận của tiền điện tử, nhưng nó có nghĩa là những ai trong chúng ta tham gia vào phát triển loại công nghệ này nên khuyến khích các giao thức tốt, những hành vi đúng đắn, thiết lập những tiêu chuẩn và thông lệ mà đặt lợi ích xã hội lên hàng đầu.

Lịch sử cho thấy rằng những người chỉ trích cơn sốt giá, đầu cơ tiền điện tử như là Nouriel Roubini có thể đang “mù mắt” trước một thời khắc chuyển đổi quan trọng trong tiến trình phát triển. Nhưng đồng thời, đây cũng là một cảnh báo dành cho cộng đồng ủng hộ tiền số: đừng quá hăng say trong cơn sốt này mà thay vào đó, hãy tạo nên một thứ vững bền, dựng xây những thứ mà sẽ có lợi cho tất cả chúng ta.

Lược sử “bong bóng tài chính” – Coin68 – Tin tức bitcoin, blockchain, tiền điện tử mỗi ngày

Lĩnh vực tiền điện tử nói chung đã chứng kiến một quá trình tăng trưởng phi thường trong năm 2017. Đây quả thật là thông tin đáng mừng đối với người dùng, nhưng bên cạnh đó, nó cũng làm nhiều người băn khoăn liệu thị trường có đang đi quá xa so với giá trị thật sự của mỗi đồng tiền hay không.

Theo CoinDesk


Tham gia kênh Telegram của Coin68

Theo dõi Twitter của Coin68

Like fanpage Facebook của Coin68




Bình luận Facebook